اوضاع بحرانی فریلنسرهای ایرانی در زمان خاموشی اینترنت

بر اساس آمارهای منتشرشده، در زمان خاموشی اینترنت حدود 70 تا 75 درصد از شاخص‌های فریلنسری در ایران کاهش پیدا کرده است. تداوم قطعی‌ اینترنت و سپس نابودی پروژه‌ها، فریلنسرها را به فکر مهاجرت سوق داده است.

فریلنسرها در سال 1404، برخلاف سال‌های گذشته به دلیل قطع کامل اینترنت در اواخر دی‌ ماه و تداوم اختلال‌های شبکه، با افت شدید تقاضا، تکمیل و تحویل پروژه‌ها و در نهایت درآمد روبه‌رو شدند. این قطعی اینترنت، وضعیت فریلنسرهایی که با کارفرماهای خارج از کشور کار می‌کنند را بسیار بحرانی کرده است. فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال، این وضعیت را به‌عنوان «فریز فریلنسرها» یاد می‌کنند.

متأسفانه، آمارهای رسمی درباره جامعه فریلنسرها و میزان درآمد آن‌ها در کشور وجود ندارد. فعالان اقتصادی در حال حاضر تنها می‌توانند به یکی از سایت‌های بزرگ فریلنسرینگ ایران اشاره کنند که بیش از 1 میلیون فریلنسر در آنجا فعال هستند. بااین‌حال، تخمین‌هایی دراین‌خصوص از بین 15 تا 25 ‌میلیون تومان در ماه یا 70 میلیون تومان برای افراد ماهر و توانمند مطرح می‌شود، درحالی‌که درآمدهای فریلنسرهای ایرانی به علت کمبود پروژه‌های ثابت و طولانی‌مدت، محدودیت دسترسی به پروژه‌های خارجی و توان پایین کسب‌وکارهای داخلی برای پرداخت‌های بالا عمدتاً ناپایدار است.

طبق شنیده‌های یکی از فعالان فریلنسر در داخل کشور، حجم پروژه‌ها در یک پلتفرم فریلنسینگ در روزهای ابتدایی قطع اینترنت تا 96 درصد کاهش پیدا کرده و حتی با بازگشت محدود و پر اختلال اینترنت نیز، فعالیت‌ها به 20 تا 30 درصد میانگین ماه قبل رسیده است. آمارهای دیگر از این موضوع حکایت دارند که حدود 70 تا 75 درصد از کل شاخص‌های فریلنسری در 20 روز قطع کامل اینترنت افت کرده است.

علاوه‌برآن، برآوردها نشان‌ می‌دهند که در آن بازه‌ 20 روزه، حدود 30 هزار فریلنسری که بالقوه می‌توانستند در سامانه ثبت‌نام کنند، عملاً از این فرصت جا ماندند و تحقق درآمدهای احتمالی هم از بین رفت. شاخص‌های مرتبط با حوزه فریلنسری هنوز به وضعیت قبل از هفدهم و هجدهم دی‌ ماه بازنگشته‌اند و می‌توان گفت به طور متوسط در حدود 70 درصد سطح پیشین خود قرار دارند. یکی از برجسته‌ترین شاخص‌ها که همچنان به وضعیت عادی قبل از بحران بازنگشته، شاخص «محل انجام پروژه» از سمت کارفرماست که بیش از 80 درصد کاهش را نشان می‌دهد.

کاهش فعالیت‌ فریلنسرهای ایرانی در روزهای اخیر؛ شکل‌گیری موج جدید بیکاری و مهاجرت

کاهش غیرمنتظره تعداد پروژه‌های فریلنسری، عملاً بخش عمده‌ای از فریلنسرها را بیکار می‌کند، به‌خصوص آنکه 37 تا 38 درصد فریلنسرهای پلتفرم از مناطق کم‌برخوردار می‌آیند و فریلنسینگ برای بسیاری از آن‌ها تنها منبع درآمد تلقی می‌شود. در همین حال، تشدید مهاجرت فریلنسرهای حرفه‌ای نیز به چشم می‌خورد و تعداد فریلنسرهای فعال نه‌تنها افزایش پیدا نمی‌کند، بلکه به طور مداوم در حال کاهش است.

با شنیدن روایت‌های برخی فریلنسرها، ما با پدیدار شدن معضل‌های اسفناکی مانند ناامیدی عمیق، بیکاری مستقیم، مهاجرت و آسیب به اعتبار حرفه‌ای مواجه می‌شویم. فریلنسرها با خاموشی سراسری اینترنت، صرفاً با جنبه‌های اقتصادی این اتفاق درگیر نبوده‌اند، بلکه با بحران روانی، فرسودگی ذهنی و ضربه به آینده شغلی و فردی هم دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در نتیجه، به احتمال فراوان، ما با موج تازه‌ای از بیکاری و مهاجرت نیروهای ماهر در اقتصاد آزادکاری ایران روبه‌رو باشیم.